Veelvoorkomende soorten cyberaanvallen

Cyberaanvallen komen steeds vaker voor, en sommige van de geavanceerdere aanvallen kunnen – dankzij de opkomst van netwerkgebaseerde ransomware-wormen – zonder menselijke tussenkomst worden uitgevoerd. 

Wat is een cyberaanval?

Definitie van een cyberaanval:Een cyberaanval is een opzettelijke en kwaadwillige poging om in te breken in het informatiesysteem van een persoon of organisatie. 

Hoewel er meestal een economisch doel achter zit, blijkt uit enkele recente aanvallen dat het vernietigen van gegevens op zich al een doel op zich is. Kwaadwillende actoren zijn vaak uit op losgeld of andere vormen van economisch gewin, maar aanvallen kunnen om allerlei redenen worden gepleegd, waaronder politieke activisme. 

Top 10 van veelvoorkomende soorten cyberaanvallen

• Malware
• Phishing
• Man-in-the-Middle-aanvallen (MitM)
• Denial-of-Service (DOS)-aanval
• SQL-injecties
• Zero-day-exploit
• Wachtwoordaanval
• Cross-site scripting
• Rootkits 
• Aanvallen op het internet der dingen (IoT)

Wil je jezelf beschermen tegen cyberaanvallen?
Download ons e-book: Hoe hackers hun aanvallen plannen en hoe je je ertegen kunt verdedigen

Malware

Malware of schadelijke software is de verzamelnaam voor verschillende soorten aanvallen, waaronder spyware, virussen en wormen. Malware maakt gebruik van een kwetsbaarheid om een netwerk binnen te dringen wanneer een gebruiker op een ‘verborgen’ gevaarlijke link of een bijlage in een e-mail klikt, waarmee schadelijke software op het systeem wordt geïnstalleerd.

Malware en schadelijke bestanden in een computersysteem kunnen:

• De toegang tot de kritieke onderdelen van het netwerk blokkeren
• Informatie verkrijgen door gegevens van de harde schijf op te halen
• Het systeem ontwrichten of zelfs onbruikbaar maken

Malware komt zo vaak voor dat er een grote verscheidenheid aan werkwijzen bestaat. De meest voorkomende soorten zijn:

• Ransomware: Dit type malware versleutelt de bestanden van een gebruiker en eist een betaling in ruil voor de decoderingssleutel. Het vormt een ernstige bedreiging voor IT-systemen, aangezien het kan leiden tot gegevensverlies, uitval en financiële verliezen.
• Bestandsloze malware: In tegenstelling tot traditionele malware werkt bestandsloze malware in het geheugen van een systeem zonder daarbij bestanden achter te laten. Omdat deze malware moeilijk te detecteren is, kan ze schade toebrengen aan IT-systemen, gevoelige gegevens stelen en de controle over het geïnfecteerde apparaat overnemen.
• Spyware: Dit soort malware verzamelt in het geheim informatie over een gebruiker zonder dat deze daarvan op de hoogte is of daar toestemming voor heeft gegeven. Het vormt een bedreiging voor IT-systemen, omdat het gevoelige informatie kan stelen, zoals inloggegevens, bankgegevens en persoonlijke gegevens.
• Adware: Adware is malware die ongewenste advertenties weergeeft en gebruikers omleidt naar mogelijk schadelijke websites. Het kan IT-systemen vertragen en gebruikers blootstellen aan verdere malware-infecties.
• Trojaanse paarden: Een Trojaans paard doet zich voor als legitieme software, maar heeft kwaadaardige bedoelingen; het wordt vaak gebruikt om gegevens te stelen of toegang tot een systeem te verkrijgen. Het vormt een aanzienlijke bedreiging voor IT-systemen, aangezien het moeilijk te detecteren is en ernstige schade kan aanrichten.
• Wormen: Een worm is zelfreplicerende malware die zich via netwerken verspreidt en grootschalige schade kan aanrichten. Het vormt een bedreiging voor IT-systemen, aangezien het netwerkbandbreedte kan opslokken en aanzienlijke verstoringen kan veroorzaken.
• Rootkits: Rootkits verbergen malware door het gedrag van het systeem te wijzigen en detectie te omzeilen. Ze kunnen de controle over IT-systemen overnemen, gevoelige gegevens stelen en schade aanrichten zonder dat dit wordt opgemerkt.
• Mobiele malware: Mobiele malware richt zich op mobiele apparaten en kan toegang krijgen tot gevoelige gegevens, het apparaat overnemen of inkomsten genereren via frauduleuze activiteiten. Het vormt een groeiende bedreiging voor IT-systemen naarmate het gebruik van mobiele apparaten blijft toenemen.
• Exploits: Exploits maken misbruik van kwetsbaarheden in software of systemen om toegang te verkrijgen of schade aan te richten. Ze vormen een aanzienlijke bedreiging voor IT-systemen, aangezien ze kunnen worden gebruikt om nog meer malware te installeren, gegevens te stelen of de controle over apparaten over te nemen.
• Scareware: Scareware is misleidende software die gebruikers doet geloven dat hun systeem is geïnfecteerd, waardoor ze worden aangezet tot het kopen van nep-antivirussoftware. Dit kan financiële schade veroorzaken en gebruikers blootstellen aan verdere malware-infecties.
• Keylogger: Een keylogger is malware die toetsaanslagen op een apparaat registreert, waardoor een aanvaller gevoelige informatie kan stelen, zoals inloggegevens, creditcardgegevens en persoonlijke gegevens.
• Botnet: Een botnet is een netwerk van geïnfecteerde apparaten dat door een aanvaller kan worden bestuurd om kwaadaardige activiteiten uit te voeren. Het kan worden gebruikt om grootschalige aanvallen uit te voeren, gevoelige informatie te stelen en inkomsten te genereren via frauduleuze activiteiten.

Phishing

Phishingaanvallen komen zeer vaak voor en bestaan uit het versturen van grote hoeveelheden frauduleuze e-mails naar nietsvermoedende gebruikers, waarbij de e-mails zijn gemaskeerd alsof ze afkomstig zijn van een betrouwbare bron. De frauduleuze e-mails zien er vaak legitiem uit, maar leiden de ontvanger naar een schadelijk bestand of script dat is ontworpen om aanvallers toegang te geven tot uw apparaat, zodat ze dit kunnen overnemen of informatie kunnen verzamelen, schadelijke scripts of bestanden kunnen installeren, of gegevens kunnen ontfutselen, zoals gebruikersgegevens, financiële informatie en meer.

Phishingaanvallen kunnen ook plaatsvinden via sociale netwerken en andere online communities, via privéberichten van andere gebruikers met verborgen bedoelingen. Phishers maken vaak gebruik van social engineering en andere openbare informatiebronnen om gegevens te verzamelen over je werk, interesses en activiteiten, waardoor aanvallers een voorsprong krijgen om je ervan te overtuigen dat ze niet zijn wie ze beweren te zijn.

Er zijn verschillende soorten phishing-aanvallen, waaronder:

• Spear phishing— gerichte aanvallen op specifieke bedrijven en/of personen.
• Whaling— aanvallen die gericht zijn op leidinggevenden en belanghebbenden binnen een organisatie.
• Pharming— maakt gebruik van DNS-cachevergiftiging om inloggegevens van gebruikers te stelen via een valse inlogpagina.

Phishingaanvallen kunnen ook plaatsvinden via telefoongesprekken (voice phishing) en via sms-berichten (sms-phishing). In dit bericht vind je meer informatie over phishingaanvallen: hoe je ze kunt herkennen en hoe je ze kunt voorkomen.

Man-in-the-Middle-aanvallen (MitM)

Dit gebeurt wanneer een aanvaller een transactie tussen twee partijen onderschept en zich daartussen voegt. Van daaruit kunnen cyberaanvallers gegevens stelen en manipuleren door het dataverkeer te verstoren.

Bij dit soort aanvallen wordt meestal misbruik gemaakt van beveiligingslekken in een netwerk, zoals een onbeveiligd openbaar wifi-netwerk, om zich tussen het apparaat van een bezoeker en het netwerk te plaatsen. Het probleem met dit soort aanvallen is dat ze zeer moeilijk te detecteren zijn, aangezien het slachtoffer denkt dat de informatie naar een legitieme bestemming wordt verzonden. Vaak wordt gebruikgemaakt van phishing of malware-aanvallen om een MitM-aanval uit te voeren.

Denial-of-Service (DOS)-aanval

Bij DoS-aanvallen worden systemen, servers en/of netwerken overspoeld met verkeer om de systeembronnen en bandbreedte te overbelasten. Het gevolg is dat het systeem niet meer in staat is om legitieme verzoeken te verwerken en af te handelen. Naast denial-of-service (DoS)-aanvallen zijn er ook distributed denial-of-service (DDoS)-aanvallen.

DoS-aanvallen overbelasten de systeembronnen met als doel de afhandeling van serviceverzoeken te belemmeren. Een DDoS-aanval daarentegen wordt uitgevoerd vanaf meerdere geïnfecteerde hostcomputers met als doel de dienstverlening te blokkeren en een systeem offline te halen, waardoor de weg wordt vrijgemaakt voor een volgende aanval op het netwerk of de omgeving.

De meest voorkomende soorten DoS- en DDoS-aanvallen zijn de TCP SYN-flood-aanval, de teardrop-aanval, de smurf-aanval, de ping-of-death-aanval en botnets.

SQL-injecties

Dit gebeurt wanneer een aanvaller met behulp van Server Query Language (SQL) kwaadaardige code in een server invoert, waardoor de server wordt gedwongen om vertrouwelijke informatie vrij te geven. Bij dit soort aanvallen wordt meestal kwaadaardige code ingevoerd in een onbeveiligd reactieveld of zoekvak op een website. Veilige programmeerpraktijken, zoals het gebruik van ‘prepared statements’ met geparametriseerde query’s, vormen een effectieve manier om SQL-injecties te voorkomen.

Wanneer een SQL-opdracht gebruikmaakt van een parameter in plaats van de waarden rechtstreeks in te voeren, kan dit de backend in staat stellen kwaadaardige query’s uit te voeren. Bovendien gebruikt de SQL-interpreter de parameter uitsluitend als gegevens, zonder deze als code uit te voeren. Lees hier meer over hoe veilige programmeerpraktijken SQL-injectie kunnen voorkomen.

Zero-day-exploit

Een zero-day-exploit is het misbruiken van een netwerkkwetsbaarheid op het moment dat deze nieuw is en net bekend is gemaakt — voordat er een patch is uitgebracht en/of geïmplementeerd. Zero-day-aanvallers maken gebruik van de bekendgemaakte kwetsbaarheid in het korte tijdsbestek waarin er nog geen oplossing of preventieve maatregelen bestaan. Het voorkomen van zero-day-aanvallen vereist dan ook voortdurende monitoring, proactieve detectie en flexibele werkwijzen op het gebied van bedreigingsbeheer.

Wachtwoordaanval

Wachtwoorden zijn de meest gangbare methode om toegang tot een beveiligd informatiesysteem te verifiëren, waardoor ze een aantrekkelijk doelwit vormen voor cyberaanvallers. Door het wachtwoord van iemand te bemachtigen, kan een aanvaller toegang krijgen tot vertrouwelijke of kritieke gegevens en systemen, en daarmee ook de mogelijkheid verkrijgen om die gegevens en systemen te manipuleren en te beheren.

Aanvallers die het op wachtwoorden hebben gemunt, gebruiken talloze methoden om een specifiek wachtwoord te achterhalen, waaronder social engineering, het verkrijgen van toegang tot een wachtwoorddatabase, het testen van de netwerkverbinding om onversleutelde wachtwoorden te verkrijgen, of simpelweg door te raden.

De laatst genoemde methode wordt op een systematische manier uitgevoerd, die bekendstaat als een „brute-force-aanval”. Bij een brute-force-aanval wordt een programma gebruikt om alle mogelijke varianten en combinaties van gegevens uit te proberen om het wachtwoord te raden.

Een andere veelgebruikte methode is de woordenboekaanval, waarbij de aanvaller een lijst met veelvoorkomende wachtwoorden gebruikt om toegang te krijgen tot de computer en het netwerk van een gebruiker. Best practices voor het blokkeren van accounts en tweefactorauthenticatie zijn zeer nuttig om een wachtwoordaanval te voorkomen. Functies voor het blokkeren van accounts kunnen het account vergrendelen na een aantal ongeldige wachtwoordpogingen, en tweefactorauthenticatie voegt een extra beveiligingslaag toe, waarbij de gebruiker bij het inloggen een secundaire code moet invoeren die alleen beschikbaar is op zijn of haar 2FA-appara(a)t(en).

Cross-site scripting

Bij een cross-site scripting-aanval worden kwaadaardige scripts in de inhoud van betrouwbare websites geïnjecteerd. De kwaadaardige code wordt toegevoegd aan de dynamische inhoud die naar de browser van het slachtoffer wordt verzonden. Meestal bestaat deze kwaadaardige code uit JavaScript-code die door de browser van het slachtoffer wordt uitgevoerd, maar het kan ook Flash, HTML en XSS omvatten.

Meer informatie over cross-site scripting-aanvallen vindt u hier.

Rootkits

Rootkits worden in legitieme software geïnstalleerd, waar ze op afstand controle en toegang op beheerdersniveau tot een systeem kunnen verkrijgen. De aanvaller gebruikt de rootkit vervolgens om wachtwoorden, sleutels en inloggegevens te stelen en gevoelige gegevens te bemachtigen.

Aangezien rootkits zich verbergen in legitieme software, installeert de rootkit zich in het systeem (host, computer, server, enz.) zodra je het programma toestemming geeft om wijzigingen aan te brengen in je besturingssysteem, en blijft hij inactief totdat de aanvaller hem activeert of hij wordt geactiveerd via een persistentiemechanisme. Rootkits worden vaak verspreid via e-mailbijlagen en downloads van onveilige websites.

Aanvallen op het internet der dingen (IoT)

Hoewel internetverbinding op vrijwel elk denkbaar apparaat gemak en comfort biedt voor individuen, zorgt dit ook voor een groeiend – bijna onbeperkt – aantal toegangspunten die aanvallers kunnen misbruiken om grote schade aan te richten. Door de onderlinge verbondenheid van apparaten kunnen aanvallers via één toegangspunt binnendringen en dit vervolgens gebruiken als toegangspoort om andere apparaten in het netwerk aan te vallen.

IoT-aanvallen komen steeds vaker voor als gevolg van de snelle groei van het aantal IoT-apparaten en de (over het algemeen) lage prioriteit die wordt gegeven aan ingebouwde beveiliging in deze apparaten en hun besturingssystemen. Bij één geval van een IoT-aanval werd een casino in Las Vegas aangevallen en wist de hacker toegang te krijgen via een met het internet verbonden thermometer in een van de aquaria van het casino.

Tot de beste praktijken om een IoT-aanval te helpen voorkomen behoren het updaten van het besturingssysteem, het instellen van een sterk wachtwoord voor elk IoT-apparaat in uw netwerk en het regelmatig wijzigen van wachtwoorden.

Hoe cyberaanvallen te beperken

De complexiteit en verscheidenheid van cyberaanvallen nemen steeds verder toe, waarbij voor elk kwaadaardig doel een ander type aanval wordt ingezet. Hoewel de preventieve maatregelen op het gebied van cyberbeveiliging per type aanval verschillen, kunnen deze aanvallen over het algemeen goed worden beperkt door goede beveiligingspraktijken en elementaire IT-hygiëne.

Naast het toepassen van goede praktijken op het gebied van cyberbeveiliging, dient uw organisatie veilige programmeerpraktijken toe te passen, systemen en beveiligingssoftware up-to-date te houden, gebruik te maken van firewalls en tools en oplossingen voor bedreigingsbeheer, antivirussoftware op alle systemen te installeren, de toegang en gebruikersrechten te beheren, regelmatig back-ups van systemen te maken en proactief te controleren op gehackte systemen met behulp van een beheerde detectie- en responsdienst.

Vraag een demo aan om te zien hoe Datto beveiligingsteams helpt bij het opsporen, isoleren, onderzoeken en elimineren van geavanceerde cyberdreigingen en kwetsbaarheden.